ควาย หรือราชการเรียก กระบือ จัดอยู่ในไฟลั่มสัตว์มีแกนสันหลัง ชั้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เป็นสัตว์เลี้ยงที่ใกล้ชิดกับงานเกษตรกรรมของประเทศแถบเอเชียมากที่สุด ชาวนาเลี้ยงควายเพื่อใช้เป็นแรงงานไถนา เป็นพาหนะเข้าไปทำไร่ทำนา รวมถึงกินเนื้อ
สายพันธุ์ควายแยกได้เป็นสองกลุ่ม คือ ควายป่ากับควายบ้าน และควายบ้านนั้นก็แบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ ควายปลัก (Swamp buffalo) หรือที่ต่างประเทศใช้ศัพท์ วอเตอร์ บัฟฟาโล -Water buffalo เรียกควายที่เลี้ยงทั่วไปในทุ่งน้ำเอเชีย กับควายแม่น้ำ (River buffalo)ทั้งสองชนิดจัดอยู่ในวงศ์และสกุลเดียวกัน Bubalus bubalis แต่มีความแตกต่างกันทางสรีระรูปร่างอย่างเห็นได้ชัดเจน
จากการศึกษาทางด้านชีวภาพโมเลกุลพบว่า ควายปลักมีจำนวนโครโมโซม 24 คู่ ส่วนควายแม่น้ำจะจำนวนโครโมโซม 25 คู่ แต่ควายทั้งสองชนิดนี้ผสมข้ามพันธุ์ได้ควายปลักเลี้ยงกันในประเทศไทย ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย เวียดนาม พม่า กัมพูชา ลาว เลี้ยงไว้ใช้แรงงานใน ไร่นา และเมื่ออายุมากขึ้นก็ส่งเข้าโรงฆ่าเพื่อนำเนื้อเป็นอาหาร ชอบนอนแช่ปลัก มีรูปร่างล่ำสัน ลำตัวหนาลึก ท้องใหญ่ ผิวหนังมีสีเทาเข้มเกือบดำ หรืออาจมีสีขาวเผือก มีขนเล็กน้อย หัวยาวแคบ เขามีลักษณะแบบโค้งไปข้างหลัง หน้าสั้น หน้าผากแบบราบ ตานูนเด่นชัด ช่วงระหว่างรูจมูกทั้งสองข้างกว้าง คอยาวและบริเวณใต้คอจะมีขนขาวเป็นรูปตัววี หัวไหล่และอกนูนเห็นชัดเจน
ควายแม่น้ำเลี้ยงกันในอินเดีย ปากีสถาน อียิปต์ ประเทศในยุโรปตอนใต้และยุโรปตะวันออก ให้นมมากจึงเลี้ยงไว้เพื่อรีดนม ไม่ชอบลงแช่โคลน แต่ชอบน้ำสะอาด มีหลายสายพันธุ์ เช่น พันธุ์มูราห์ นิลิ ราวี เมซานี เซอติ และเมดิเตอร์ เรเนียน เป็นต้น มีขนาดใหญ่ รูปร่างแข็งแรง ผิวหนังสีดำ หัวสั้น หน้าผากนูน เขาสั้นและบิด ม้วนงอ

ส่วนลำตัวจะลึกมาก มีขนาดเต้านมใหญ่สำหรับในประเทศไทย มีควายอยู่กลุ่มหนึ่งที่อยู่ในทุ่งพรุทะเลน้อย จ.พัทลุง (ส่วนหนึ่งของทะเลสาบสงขลา) ถูกเข้าใจว่าเป็นควายน้ำ แต่ความเป็นจริงแล้วเป็นชนิดควายปลัก โดยชาวบ้านทะเลน้อยนำควายมาเลี้ยงในพื้นที่นี้นานกว่า 100 ปีมาแล้ว ปล่อยออกไปกินหญ้าเองตามทุ่งหญ้าขนาดใหญ่เหมือนชาวบ้านในพื้นที่อื่น แต่ด้วยสภาพภูมิศาสตร์ของทะเลน้อยทำให้ในช่วงฤดูน้ำหลาก ทุ่งหญ้าที่เป็นแหล่งหากินของควายต้องจมอยู่ใต้ผืนน้ำเป็นเวลา 5 เดือนใน 1 ปี ส่งผลให้ควายต้องปรับตัวด้วยการว่ายน้ำเป็นระยะทางไกล เพื่อดำน้ำลงไปกินหญ้าที่จมอยู่ใต้น้ำ บางตัวดำได้นานจะมุดหัวลงน้ำ เท้าหลังชี้ขึ้นฟ้า กินหญ้าน้ำได้คราวละหลายนาที ส่วนลูกควายตัวเล็กจะดำลงไปทั้งตัว เป็นภาพที่ชาวทะเลน้อยเห็นชินตามาหลายชั่วอายุคน จนเรียกขานควายในทะเลน้อยว่า ควายน้ำ ตามลักษณะการหากินควายทะเลน้อยเคยถูกผลกระทบจากน้ำท่วมใหญ่ในพื้นที่จ.พัทลุง และใกล้เคียงหลายครั้ง โดยระดับน้ำในทะเลน้อยสูงขึ้นมากจนควายน้ำไม่มีที่หยั่งเท้า ต้องว่ายน้ำเป็นเวลานานจนหมดแรงจมน้ำตายในที่สุด นอกจากนี้ หลังจากมีการส่งเสริมให้ทำสวนปาล์มน้ำมัน เกิดปัญหาการบุกรุกพื้นที่ของนายทุนเพื่อทำสวนปาล์ม พื้นที่หากินของควายน้ำก็ลดลงตาม ทั้งยังมีน้ำเสียที่ไหลสู่ทะเลสาบ ทำให้หญ้าที่เป็นอาหารควายมีสารเจือปนมาก

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here