ตำหนิที่ส่งต่อมายังลูกหลานข้อด้อยหรือจุดอ่อนของพ่อวัวหรืออาจจะเรียกว่ามีตำหนิที่ส่งต่อมายังลูกหลานบางท่านจะได้เลือกพ่อพันธุ์ที่เหมาะสมกับวัวตัวเองเพื่อให้รู้ทันลักษณะการถ่ายทอดบางอย่าง เป็นประโยชน์ในการดูวัวสังเกตวัวมาดูว่าอะไรบ้างที่พ่อพันธุ์มักถ่ายทอดสูรุ่นลูกหลานบ้างการเริ่มเลี้ยงวัวเราควรเริ่มอย่างไม่มีปัญหาอย่าลืมว่าการเริ่มต้นที่ดีคือการประสบความสำเร็จไปกว่าครึ่งแต่หากเริ่มต้นด้วยการเลี้ยงวัวที่มีปัญหาวัวที่มีตำหนิก็มีโอกาสล้มเหลวไปกว่าครึ่งหนึ่งได้เช่นกันที่สำคัญหากเราไม่รู้ว่าวัวตัวนั้นมีปัญหาแล้วซื้อมารับรองมือใหม่จะหมดกำลังใจที่จะเลี้ยงจิตใจห่อเหี่ยวเพราะถูกหลอกลวงบางคนจิตใจไม่เข้มแข็งก็ขายออกไปในราคาเนื้อแล้วหยุดเลี้ยงไปเลยก็ทำให้ขาดทุนไปมิใช่น้อยเพราะไม่มีใครอยากได้ของเสียหรือมีตำหนิไปครอบครองในราคาของดีแน่นอนลักษณะตำหนิวัวที่มือใหม่น่าจะรู้เอาไว้มีดังนี้
1.ซี่โครงทรุดจมหรือกุดด้วนซี่โครงที่เป็นตำหนิของวัวมีอยู่สองประเภทอย่างแรกคือ ทรุดหรือภาษาอีสานเรียกดูกข้างจมจะมีซี่สุดท้ายตรงสวาปข้างจะจมอยู่ต่ำกว่าซี่อื่นๆถือว่าผิดปรกติส่วนโครงด้วนหรือภาษาอีสานเรียกว่าดูกข้างสุดลักษณะสองอย่างนี้ถ้าพ่อพันธุ์ที่ด้อยมีลักษณะดังกล่าวก็มักจะถ่ายทอดมาสู่รุ่นลูกรุ่นหลานต่อๆ มา
2.สะดือไม่ดีสะดือวัวงามสำคัญอย่างยิ่งโดยเฉพาะเวลาคลอดใหม่ๆจนถึงระยะหย่านม บางคนไม่ต้องทำอะไร รักษาแต่สะดือกันนานหลายเดือนผ่าบ้างอักเสบบ้างแผลเรื้อรังบ้างไส้เลื่อนบ้าง
3.น่องย่อหรือข้อสิงห์ส่วนมากน่องย่อคือข้อเท้าหลังลงไม่ตรงอาการคล้ายปูดบวมข้อเท้าจะขนาดใหญ่อาการข้องสิงห์บางคนเรียกว่าข้อเท้าเสียข้อเท้านอนข้อเท้าอ่อนวัวเป็นลักษณะนี้ส่วนมากเกิดจากการถ่ายทอดพันธุ์กรรมบางตัวติดมาจากจุดด้อยของพ่อ บางตัวมาจากเลือดชิด แต่บางตัวมาจากการบริหารจัดการและสิ่งแวดล้อม เช่น การอยู่ในคอกขังคอกนานๆ ไม่ค่อยได้เดิน การเจ็บเล็บจากการแต่งเล็บหรือประสบอุบัติเหตุ แต่ส่วนมากเป็นน่องย่อข้อเท้าสิงห์ ขาอ่อน บ้างเหล่านี้มาจากพันธุกรรมเกินกว่าครึ่งหนึ่ง4.หน้าด่างหางดอกวัวที่มีลักษณะนี้จะถ่ายทอดลูกออกมาก็เป็นอย่างนั้นคือให้ลูกหน้าด่างหางดอกครึ่งต่อครึ่งเลยทีเดียวคานหักหลังแอ่นบางสายเลือดมีลักษณะหลังแอ่น คานหัก คือตำแหน่งไหล่หน้า ตรงโหนกวัวจะอยู่ระดับต่ำกว่าบั้นท้ายมาก บางตัว บางสายเลือดท้ายกับไหล่หน้าต่างกัน 15-30 เซนติเมตร ซึ่งดูไม่ดีไม่สวยไม่สมดุล ระดับความต่างที่พอเหมาะคือให้ท้ายสูงกว่าไหล่ประมาณ 5-10 เซนติเมตร กำลังดูดีพอดีพองามลักษณะดังกล่าวที่ไหล่หน้าต่ำมากๆบางคนเรียกหลังแอ่นคานหักบรรทัดหน้าหักต่ำลักษณะนี้ถ่ายทอดได้ชัดเจนอย่างยิ่งจนกลายเป็นเอกลักษณ์ ของบางสายเลือด6. ขาทกวัวที่มีอาการขาทกคือวัวที่เดินทกเท้า ดีดเท้าไปข้างหลัง หรือกระตุกขาเป็นระยะๆ ถ้าหากเป็นมากๆ จะเดินยากมากคล้ายกับวัวพิการเลยทีเดียวและลักษณะนี้เกิดจากความผิดปกติของเส้นเอ็น ส่วนมากจะมีอาการปรากฏชัดเจนเวลาตั้งท้อง และจะถ่ายทอดยังรุ่นลุกหลานได้ การดูว่าวัวขาทกหรือไม่นั้น ให้ดูเวลาวัวเดินหรือจูงวัวแล้วดึงเชือกกลับหลัง ถ้าหากวัวขาทกก็จะแสดงอาการกระตุกขาเป็นระยะๆ อีกวิธีหนึ่งคือการเอานิ้วจิ้มอย่างแรงที่กลางหลังก่อนถึงกระดูกก้นกบโดยให้กระดูกสันหลังอยู่ระหว่างกลางนิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้หรือนิ้วกลางหากวัวขาทกวัวก็จะสะดุ้งหรือกระตุกขาให้เห็น แต่ทุกวัวนี้มีนายฮ้อยหัวใสใช้ยาลดไข้บางชนิดกรอกให้วัวกิน ก่อนนำเข้าตลาดนัด หรือฉีดยาเพื่อไม่ให้วัวแสดงอาการในระยะหนึ่งแต่ถ้าฉีดยาจะไม่แสดงอาการประมาณสิบกว่าวัวเลยทีเดียวการซื้อขอแนะนำมือใหม่ทั้งหลายว่าให้ทำสัญญาประกันขาทกด้วยหากมีปัญหาจะนำมาคืนได้7. สะดือจุ่นหรือสะดือโตวัวสะดือจุ่นหรือสะดือผิดปกติสังเกตได้ไม่ยากจะมีลักษณะที่สังเกตได้ง่ายคือขนาดของลึงค์บนสะดือโตผิดปกติ มีขนาดใหญ่มากบางตัวเกือบมีขนาดเท่าไข่ไก่หรือกำปั้นจับดูจะมีลักษณะนิ่มๆส่วนมากเกิดขึ้นในขณะวัวเล็กแรกเกิดถึง 6 เดือน แต่จะติดตัวไปตลอดหากไม่รักษาให้หาย สาเหตุอาจเกิดจากการติดเชื้อที่สะดือแล้วเกิดอักเสบมีหนองอยู่ข้างใน แต่บางตัวก็เกิดจากอาการไส้เลื่อน หากไม่รักษาจะทำให้วัวสุขภาพไม่ดี โตช้า กลายเป็นวัวมีตำหนิขายไม่ได้ราคา และมือใหม่ไม่ควรเสี่ยงซื้อวัวอย่างเด็ดขาด
8. กระดูกซื่โครงทรุดหรือยุบวัวที่กระดูกซี่โครงทรุดหรือภาษาอีสานนิยมเรียกว่าจม ก็ถือว่าเป็นวัวที่ไม่ดีขายไม่ได้ราคาเพราะมีตำหนิจะมีลักษณะกระดูกซี่โครงซี่ตรงสวาบข้างจะยุบหรือทรุดลงไปต่ำกว่าซี่อื่นๆ หากวัวผอมมากก็สังเกตด้วยตาเปล่าได้ แต่ถ้าวัวอ้วนมากจะมองไม่เห็นต้องคลำหรือล้วงดูอย่างละเอียดจึงจะรู้ว่ามีกระดูกซี่โครงทรุดหรือไม่ หากวัวมีลักษณะดังกล่าวไม่ควรซื้อ บางคนก็เชื่อว่าซื้อมาแล้วเงินทองจะทรุดจะจมและขายยากไม่ได้ราคาเพราะเป็นวัวมีตำหนิ

9. ซี่โครงเล็กผิดปรกติซี่โครงเล็กผิดปกติ ภาษาอีสานจะเรียกอีกอย่างว่าซี่โครงหลอด จะมีซี่โครงซี่ใดซี่หนึ่งมีขนาดเล็กกว่าซี่โครงอื่นๆมากจนผิดปรกติ ซึ่งลักษณะดังกล่าวถือว่าเป็นลักษณะไม่ดีสำหรับวัวสวยงาม ไม่ว่าจะเป็นอินดูบราซิลหรือลูกผสมก็ตาม หลายคนจะไม่ซื้อวัวที่มีมีตำหนิลักษณะนี้เพราะไม่สวย แต่บางคนที่มั่นใจว่าจะขายได้เขาก็กล้าซื้อ แต่สำหรับมือใหม่ ห่างๆไว้เป็นดีที่สุด10. วัวแท้งลูกหรือแท้งติดต่อวัวแท้งลูกที่เห็นก็คือเจ้าของวัวจะบอกว่าแม่วัวคลอดลูกมาแล้วเหยียบลูกตายตกน้ำตายบ้างหรือเหตุผลอื่นๆก็แล้วแต่แล้วนำแม่วัวที่มีอาการคลอดลูกใหม่ๆมาขายโดยไม่มีลูก สังเกตได้ที่เครื่องเพศ เต้านมยังบวมมีลักษณะอาการของการคลอดมาใหม่ๆ ถ้าเห็นวัวลักษณะดังกล่าวขอสันนิษฐานเอาไว้เลยว่าอาจจะเป็นวัวแท้งมา โดยอาจเกิดจากอุบัติเหตุหรือไม่ก็โรคแท้งติดต่อก็เป็นไปได้ ถ้าเป็นอุบัติเหตุก็ไม่เป็นไร หากแท้งติดต่อห้ามซื้อโดยเด็ดขาด เพราะอาจมีการแพร่เชื้อวัวตัวอื่นๆ และไม่สามารถให้ลูกได้ หากไม่แน่ใจอย่างเสี่ยงดีกว่า โดยเฉพาะแม่สวยๆ เดี่ยวๆ ที่บอกเพิ่งจะขายลูกออกไป
11. เป็นหมันวัวเป็นหมันมีหลายกรณี บางตัวก็ไม่เคยมีลูกมาก่อนเป็นหมันได้ บางตัวมีลูก 1-2 ตัว ก็เป็นหมันได้หากไม่ตรวจดูมดลูกก็สังเกตได้ยากแต่วิธีที่สังเกตได้ด้วยตาเปล่าได้บ้าง เช่น ดูว่าวัวอ้วนมากผิดปรกติมากไหมที่เต้านมมีร่องรอยของการดูดนมหรือไม่ เครื่องเพศมีร่องรอยผ่านการคลอดลูกหรือไม่ หากพบว่าเป็นวัวที่มีอายุแล้วเต้านมยังเล็กมาก เครื่องเพศเล็กมาก อ้วนผิดปกติ ขายในราคาถูกขอสันนิษฐานไว้ก่อนว่าวัวตัวนั้นอาจเป็นหมัน แต่การดูที่หัวนมก็ไม่แน่นอนเพราะปัจจุบันมีพ่อค้าหัวใสนำมะเขือเทศมาขยี้กับเต้านมวัวสาวให้เหมือนมีรอยลูกวัวดูดนมไปหลอกขายก็มีเช่นกัน
12. วัวหนังแดงสุกจะมีลักษณะหนังสีแดงสุกขนตาขาวบางตัวหางดอกด้วยบางคนเรียกว่าวัวเผือกวัวหนังแดงสุกเป็นวัวที่เกิดจากการถ่ายทอดลักษณะด้อยทางพันธุกรรมหรือปรากฏยีนส์ด้อยนั่นเอง วัวหนังแดงสุกไม่เหมาะที่จะนำมาเป็นแม่พันธุ์ เพราะลักษณะไม่ดี ไม่สวยมีตำหนิ ไม่นิยมเลี้ยงเป็นวัวสวยงาม ซึ่งหนังแดงสุกก็มีโอกาสสูงที่จะให้ลูกหนังแดง ขนตาขาว หางดอก ซึ่งเป็นลักษณะด้อยของวัวสาวยงาม แต่ถ้าซื้อวัวตัวผู้เพื่อไปขายเนื้อก็ไม่เป็นไร
13. ไข่เดียวหรือไข่ผิดปรกติวัวไข่อัณฑะผิดปรกตมีหลายกรณี เช่นไข่ใบเดียว ขนาดเล็กหรือโตผิดปรกติไข่อัณฑะข้างใดข้างหนึ่งเล็กหรือโตกว่าอีกข้างก่อนซื้อวัวตัวผู้เพื่อนำมาทำพ่อพันธุ์นอกจากส่วนอื่นๆแล้วต้องดูที่ไข่ด้วย หากผิดปกติจะส่งผลต่อการผลิตน้ำเชื้อของวัวและคุณภาพของน้ำเชื้อ ที่ไม่ดีขาดความสมบูรณ์ถ่ายทอดพันธุ์กรรมไม่ดีบางตัวจะไม่สามารถขึ้นทับได้เลย ต้องขายออกในราคาวัวเนื้อ ซึ่งทำให้ขาดทุนแน่นอน
14. วัวสีข้างโป่งวัวที่มีสีข้างโป่งจะมีลักษณะคล้ายๆมีก้อนเนื้อทะลุกระดูกซี่โครงออกมา แต่ยังมีหนังหุ้มอยู่ตรงลำตัวบางตัวเป็นมากมีขนาดใหญ่ไม่สามารถตั้วท้องได้บางตัวถ้าเริ่มเป็นหากไม่สังเกตอาจมองไม่เห็นสาเหตุเกิดจากการขวิดหรือไก้รับการกระแทกอย่างรุนแรงหรือการขาดของเนื้อเยื่อบุผนัง ทำให้ก้อนเนื้อโผล่ออกมาบางตัวก็รักษาได้โดยการผ่าตัดเอาเนื้อออกมา แต่สำหรับมือใหม่แล้วไม่อยากให้เสี่ยงซื้อ เพราะไม่รู้ว่าจะหายเป็นปรกติหรือให้ลูกได้หรือไม่15. วัวคางยื่นลักษณะวัวคางยื่น แถวภาคอีสานเรียกอีกอย่างว่าคางคนโดยปรกติแล้ววัวทั่วไปคางจะโค้งมนได้สัดส่วนแต่หากเป็นวัวคางยื่นจะมีลักษณะคางหยักงอยื่นออกมาคล้ายๆคางของคนลักษณะนี้ผู้เขียนก็เกือบมีบทเรียนราคาแพงเช่นกัน กำลังจะซื้ออยู่แล้วแต่คนที่ไปด้วยบอกว่าวัวคางคนซื้อไม่ได้ห้ามซื้อเด็ดขาดเพราะเขาถือกันขายไม่ได้เว้นแต่คนเขาไม่รู้เท่านั้นเชื่อว่าพี่น้องชาวคาวบอยทั้งหลายโดยเฉพาะคนที่เป็นมือใหมจะมีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการดูวัวมีตำหนิหรือวัวเสียแล้วคงช่วยไม่ให้พี่น้องถูกหลอกหรือซื้อวัวมีตำหนิมาแล้วขายขาดทุนซึ่งปัญหาดังกล่าวเกิดจากการขาดความรู้เรื่องการดูวัวที่มีตำหนิ เชื่อคนที่พาไปซื้อมากเกินไป
ติดตามเนื้อหาเต็มที่นิตยสารเพื่อนชาวรักชาววัวทุกคน

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here